leestijd +/- 8 m.

Wist u dat er in Maastricht bovengemiddeld veel ondernemers in de creatieve industrie werken? Dat die industrie in vergelijking met Amsterdam en steden in andere grensregio’s sterker groeit dan gemiddeld? Dat met een groei van twaalf procent de creatieve industrie een economische factor van betekenis aan het worden is? En dat deze gegevens niet afkomstig zijn van de pr-afdeling van de gemeente Maastricht maar van een hoogleraar die dat onderzocht heeft? Een gesprek met een wethouder, een directeur en twee studenten over een project waarin glasblazen, mergel en ‘the spirit of the city of Maastricht’ een prominente rol spelen.

Het begon met een bezoek van Vivianne Heijnen, wethouder Economie, Wonen, (Eu)regionalisering en Sociale Innovatie aan de Kunstacademie Maastricht (onderdeel van Zuyd Hogeschool). Bij haar bezoek was de wethouder onder de indruk. “Ik was positief verrast door alles wat ik daar zag, door de dingen die daar worden ontworpen en gemaakt. Ik dacht: waarom weet ik dit eigenlijk niet?” Haar enthousiasme leidde tot het concrete plan om studenten van de Kunstacademie een waterkaraf voor de stad Maastricht te laten ontwerpen. Een karaf die tijdens vergaderingen in het stadhuis op tafel gezet kan worden, die eventueel kan dienen als relatiegeschenk en mogelijk ook gewoon in de winkel te koop zal zijn. Vivianne Heijnen: “Het achterliggende doel is ook aandacht te vragen voor de creatieve industrie en de maakindustrie in Maastricht.”

Als uit deze opdracht iets moois komt, is dat natuurlijk goed voor het portfolio van de student, het kan de deur openen naar meer opdrachten.

Opdrachtgeverschap
De link met de maakindustrie ligt in het feit dat de karaf gemaakt gaat worden door uit Maastricht. Dat is een van de aantrekkelijke aspecten van deze opdracht, zegt Chequita Nahar, directeur van de Kunstacademie Maastricht. “Glas is van oudsher iets dat in de omgeving van Maastricht werd geproduceerd. Zo’n karaf is een functioneel product, het zegt iets over de stad en het wordt gemaakt door een lokale producent.” Wat het voor de studenten extra interessant maakt, is dat ze het volledige productieproces moeten begeleiden: dus niet alleen een ontwerp maken, maar ook in overleg met de producent verantwoordelijkheid dragen voor het eindproduct. Dat betekent niet dat ze zelf glas gaan blazen, maar ze maken wel kennis met het proces van glasblazen. Dat is ook leuk aan deze opdracht, zegt Nahar. “Zo ontdekken ze met welke haken en ogen ze in een productieproces te maken kunnen krijgen.” Overigens: wie denkt dat de kunststudenten zich uitsluitend bezighouden met ontwerpen, vergist zich. Studenten van de afdeling Vormgeving l Design waar deze opdracht van Maastricht terecht is gekomen, kunnen zelf prototypes van producten maken. Met behulp van 3D-printing bijvoorbeeld, maar net zo goed met behulp van de eigen keramiekoven van de academie. Nahar: “Als uit deze opdracht iets moois komt, is dat natuurlijk goed voor het portfolio van de student, het kan de deur openen naar meer opdrachten. Ook de samenwerking met een partner als de gemeente is interessant, het kan anderen stimuleren tot opdrachtgeverschap.” ‘Anderen’, dat kan in principe elke onderneming of instelling zijn. Voorwaarde is wel dat een opdracht past binnen het curriculum van de studenten, het moet voor hen een realistische leeropdracht zijn. Bovendien mag een opdracht aan de Kunstacademie Maastricht geen broodroof betekenen voor gevestigde kunstenaars – die immers afgestudeerden van diezelfde Kunstacademie kunnen zijn.
Sjang Niederwieser (links) in gesprek met wethouder Vivianne Heijnen
‘Broedplaatsenbeleid’
Ondanks de positieve constateringen over de creatieve industrie en ondanks de vele studenten die er wonen is Maastricht niet een stad die in eerste instantie geassocieerd zal worden met being young & living dangerously. Of, zoals Chequita Nahar het subtiel uitdrukt: “Het is een stad voor mensen in een bepaalde levensfase.” De samenwerking tussen de Kunstacademie en de gemeente gaat dan ook verder dan een opdracht voor het ontwerpen van een karaf, ze denken samen na over wat ‘broedplaatsenbeleid’ heet. Waar het daarbij om gaat is dat ernaar gestreefd wordt jonge talenten te ondersteunen en te faciliteren zodat ze ook na hun studie in Maastricht blijven en niet meteen weer weggaan. Wethouder Heijnen: “Dat beleid bestaat al langer. Nieuw eraan is dat we het bekijken vanuit een economische invalshoek, dat we een goed klimaat willen creëren voor het opzetten van een eigen bedrijf bijvoorbeeld.”

Ik ontdekte dat hier een kunstacademie was. Ik zag de werkplaatsen en de mogelijkheden en dacht: dit is perfect voor mij.

Van Warschau naar Maastricht
De karaf die er moet komen is er nog niet. De opdracht is gegoten in de vorm van een wedstrijd waar meerdere studenten aan meedoen. Twee van hen zitten aan tafel in de wethouderskamer van het stadhuis in Maastricht om hun ontwerpen te laten zien en te vertellen wat hen geïnspireerd heeft. Het zijn Mariusz Slawínski uit Warschau en Sjang Niederwieser uit Kerkrade. Op de vraag waarom iemand uit Warschau uitgerekend in Maastricht is gaan studeren en niet bijvoorbeeld in Amsterdam of Parijs, zal Mariusz naderhand antwoordden: “Twee vrienden van de middelbare school studeerden International Business in Maastricht. Ik zocht hen een paar keer op en maakte kennis met de sfeer van de stad. Ik wilde altijd al in het buitenland studeren, in het diepe springen en in aanraking komen met nieuwe dingen. Toen ontdekte ik dat hier een kunstacademie was. Ik zag de werkplaatsen en de mogelijkheden en dacht: dit is perfect voor mij.” Kijkend naar de ontwerpen vraagt de wethouder op een gegeven moment aan Mariusz: “Ben je van plan hier te blijven als je afgestudeerd bent?” “Dat is een goede vraag waarop ik het antwoord nog niet weet. Na mijn afstuderen kan ik nog een jaar lang gebruik maken van de werkplaatsen van de academie. Dus ik denk dat ik op zijn minst nog een jaar hier blijf om mijn netwerk en mijn brand ontwikkelen.” De eisen die de gemeente Maastricht aan de karaf stelde waren: ze is bedoeld voor water, de ster van Maastricht moet erin verwerkt worden en ze moet vaatwasmachinebestendig zijn. Vanuit dat vertrekpunt ontwikkelden Sjang en Mariusz hun ideeën. Zal een van deze twee ontwerpen binnenkort op de tafels van het stadhuis staan?
Mariusz Slawínski

De Maas – Sjang Niederwieser over zijn ontwerp

“Als ik aan Maastricht en water denk”, zegt Sjang Niederwieser, “is er maar één ding waar ik op uitkom en dat is de Maas. Maastricht is door en om de Maas heen gegroeid. Dat had ook zijn slechte kanten met overstromingen, maar de Maas hoort bij Maastricht. De vraag is dan: wat doe je daarmee? Ik had net zo goed zand uit de Maas kunnen pakken om er glas van te maken. Als mensen aan de Maas denken, denken ze vaak aan bruggen, maar ik ben van bovenaf gaan kijken. Zo wordt het een conversation piece. Mensen vragen: ‘Huh, wat is die vorm dan?’ Maar als je het eenmaal van bovenaf op de landkaart hebt gezien, weet je hoe de Maas stroomt. Zo zijn de vormen van de karaf ontstaan. Het is een geabstraheerde vorm, het gaat puur om de contouren, die zijn het belangrijkste. En laat het nou toevallig ook nog een hele mooie vorm zijn.”

Een vlag die beweegt in de wind – Mariusz Slawínski over zijn ontwerp

“Mijn idee was”, zegt Mariusz Slawínski, “om de vlag van Maastricht te gebruiken als het centrale element. Een vlag die trots waait in de wind. Daarom besloot ik een bewegende vorm voor de karaf te kiezen. Als de karaf rechtop staat, kun je denken dat de ster van Maastricht scheef staat, maar als je schenkt zie je dat de ster recht staat. De karaf is stabiel, maar door zijn bewegende vorm kan hij misschien omgestoten worden. Dus dacht ik dat het goed zou zijn een voetstuk voor de karaf te ontwerpen waardoor hij tegelijk iets monumentaals krijgt. Via het voetstuk kun je ook de verschillende aspecten van de stad Maastricht laten zien. Je kunt het voetstuk in 3D printen om de technologische ontwikkelingen te benadrukken, maar het ook van mergel maken. Veel huizen in de stad zijn van mergel gebouwd. Zo krijgt het voetstuk een historische betekenis.”
Tekst: Jules Coenegracht
Deel dit artikel:

Mensen in dit artikel

Sjang Niederwieser

Sjang Niederwieser

Derdejaarsstudent aan de afdeling Vormgeving l Design van de Kunstacademie Maastricht | 31 jaar | Geboren in Kerkrade | Zijn moeder komt uit Kerkrade, zijn vader uit Oostenrijk | Snapt niet waarom zijn vader naar Nederland is gekomen, aangezien de natuur in Oostenrijk veel grootser, indrukwekkender en ongerepter is

“Ik ben heel geïnteresseerd in 3D-printen. Laatst was de douchekop verstopt, toen heb ik een nieuwe geprint. Goedkoper dan een nieuwe aanschaffen. Als ontwerper hoef je niet op één vaste plek te blijven. Met mijn laptop en 3D-printer kan ik het prototype van een karaf ook in Oostenrijk printen. Maar het netwerk dat je opbouwt is heel belangrijk. Ik kan de mooiste karaf maken, maar als ze op zolder blijft staan, heb ik er niks aan.”

Neem contact op:
Mariusz Slawínski

Mariusz Slawínski

Derdejaarsstudent aan de afdeling Vormgeving l Design van de Kunstacademie Maastricht | 24 jaar | Geboren in Warschau | Verstaat goed Nederlands (‘geen Maastrichts!’), maar het gesprek met hem vindt plaats in het Engels | De spirit of the city of Maastricht, volgens Mariusz: monumentaal, dynamisch en internationaal.

Mariusz houdt van extreme sporten en gevechtssporten. Dynamiek is een onderdeel van zijn persoonlijkheid, zegt hij. Gevraagd naar andere passies behalve design, antwoordt hij: “Flying is my passion.” Vliegen? Als in: vliegen in een vliegtuig? “Yes, I’m interested in aeronautics. And there’s also a huge sci-fi background in my work. Sci-fi is also a passion of mine.”

Neem contact op:
Chequita Nahar

Chequita Nahar

Directeur Kunstacademie Maastricht, onderdeel van Zuyd Hogeschool | 48 jaar | Getrouwd | Heeft naast haar directeurschap een eigen bedrijf met twee poten | Poot één: een atelier in Maastricht waar ze sieraden ontwerpt | Poot twee: een stichting met de welluidende naam Vormgevers Initiatief Zuid (“VIZ, die naam gaan we dit jaar veranderen, hoor!”) | Jureert veel bij internationale competities

“Sieraden zijn mijn passie, mijn hele leven is ervan doordrenkt. Ze liggen ook bij mij thuis, als objecten om naar te kijken. Ik heb het dan wel over contemporary jewellery.” Contemporary jewellery? “Dat zijn sieraden die door een kunstenaar zijn gemaakt vanuit een concept. Die je bijvoorbeeld ook in het Rijksmuseum kunt vinden. Ze hebben iets te zeggen, een boodschap. Zo’n sieraad is iets anders dan een sieraad van Cartier – waar ik overigens ook van hou.”

Neem contact op:
Vivianne Heijnen

Vivianne Heijnen

Wethouder Economie, Wonen, (Eu)regionalisering en Sociale Innovatie bij de gemeente Maastricht | Was daarvoor hoofd van de Campus van de Universiteit Maastricht in Brussel en zeven jaar fractievoorzitter van het CDA Maastricht | Groeide op in een hecht gezin Spaubeek, ging naar de middelbare school in Geleen en studeerde European Studies en European Public Affairs aan de Universiteit Maastricht | 36 jaar

Gedurende haar tienerjaren raakte Vivianne geïnteresseerd in de politiek dankzij haar opa. Hij was burgemeester in Susteren, Schimmert en Ulestraten en vertelde vol passie over de politiek. “De kernwaarden van het CDA zijn ook belangrijke kernwaarden voor mij persoonlijk. Bekijk bijvoorbeeld niet alles enkel vanuit je eigen perspectief, maar hou rekening met de gevolgen van jouw handelen voor anderen en de omgeving om je heen.” Haar vrije tijd brengt ze graag door met familie en vrienden en ze speelt tennis.

Neem contact op: